Iedere zaterdag om 19.05 uur op NPO 1

  • De foute belegging van het ABP in een palmoliebedrijf

    ABP 930x520

    Het ABP, het grootste pensioenfonds in Nederland waarbij alle werknemers bij overheid en onderwijs zijn aangesloten, investeert in een omstreden palmolieplantage in Papoea. Ruim 27.000 hectare tropisch regenwoud is al verdwenen, dat is een oppervlak groter dan de gemeente Amsterdam. De helft daarvan is ongerept regenwoud waar unieke en beschermde diersoorten leven zoals de paradijsvogel en de boomkangoeroe. Die worden in voortbestaan bedreigd. De kap en andere activiteiten van het palmoliebedrijf PT BIA hebben geleid tot ernstige milieuvervuiling en het verdwijnen van een belangrijk deel van de leefomgeving van de plaatselijke bevolking. Lokale protesten worden in de kiem gesmoord.

    Kamervragen
    PT BIA is in handen van Posco Daewoo, een Zuid-Koreaans bedrijf gespecialiseerd in internationale handel, staalverwerking, olie, gas, steenkool én palmolie. Het Nederlandse ABP investeert miljoenen in Posco Daewoo en het moederconcern Posco. En daarmee belegt het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds, dat zegt te willen bijdragen aan een duurzame wereld, in een bedrijf dat het tegendeel doet.

    De Nederlandse journaliste Leontien Aarnoudse schreef voor het online magazine Oneworld een onthullend verhaal over de omstreden praktijken van het omstreden palmoliebedrijf en de dubieuze rol die het ABP daarbij speelt. Het leidde tot veel reacties van ABP-deelnemers die vinden dat hun pensioengeld niet zo mag worden misbruikt én Kamervragen van Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren aan de ministers van Financiën en Buitenlandse Zaken. Kan de overheid die als grootste werkgeversvertegenwoordiger binnen het ABP een flinke vinger in de pap heeft, die invloed niet aanwenden om het ABP uit de palmolie te laten stappen?

    Wat zegt ABP?
    Hoe reageert het ABP op die kritiek? Een woordvoerder van het pensioenfonds dat een belegd vermogen van 400 miljard euro heeft, laat ons weten: "ABP begrijpt de verontwaardiging. Ook wij zijn tegen landroof, ontbossing en mensenrechtenschending. Wij proberen uit te leggen dat we hetzelfde doel willen bereiken, alleen is de weg daar naar toe anders. Wij willen onze aandeelhoudersinvloed, voor een tijdje, gebruiken om verbeteringen te bewerkstelligen (engagement). Meteen uit een belegging stappen betekent dat je plaats wordt ingenomen door een niet-kritische aandeelhouder die enkel en alleen naar rendement kijkt. Dan blijven verbeteringen zeker uit. Overigens is een meerderheid van onze deelnemers voor deze manier van werken (engagement), zo blijkt uit onderzoek dat ABP eind vorig jaar liet uitvoeren onder deelnemers om te bezien wat het draagvlak is voor het beleid duurzaam en verantwoord beleggen." Lees het volledige statement van het ABP hier.

    "Schandalig"
    Rolf Schipper, Campagneleider Bossen van Milieudefensie heeft geen goed woord over voor de foute investeringen van het ABP. "Het geld van ABP wordt nu gebruikt om de laatste regenwouden van onze aarde te vernietigen, dieren te verjagen, en mensen van hun land te zetten. ABP gebruikt hiervoor het geld van miljoenen Nederlanders, die erop vertrouwden dat ABP dit duurzaam zou besteden. Ik vind dat schandalig. ABP moet onmiddellijk zijn geld terugtrekken. Andere grote investeerders zijn er jaren geleden al uitgestapt."

    Het ABP zegt echter niet voor de problemen te willen weglopen en door in gesprek te blijven meer voor elkaar te kunnen krijgen. "Is het daar niet wat laat voor? Het palmoliebedrijf is al vijf jaar bezig om een stuk regenwoud, anderhalf keer zo groot als Amsterdam, met de grond gelijk te maken. Driekwart daarvan is al van de aardbodem verdwenen. Papoea is het laatste eiland met echt ongerept regenwoud in Indonesië. Dat regenwoud is terecht beschermd. En ook voor dit stuk geldt: Er wonen complete volksstammen in het gebied, die zonder pardon aan de kant worden geschoven. Die mensen hebben ook recht op een thuis en een bestaan."

    Met uitsterven bedreigd
    "
    In heel Indonesië verdwijnt in rap tempo regenwoud voor palmolieplantages", vervolgt Schipper. "Op de meeste eilanden is vrijwel al het regenwoud al verdwenen. ABP belegt ook in andere palmoliebedrijven die in andere delen van Indonesië bos in brand steken en mensen van hun land verjagen. Indonesië heeft een van de drie grootste regenwouden ter wereld (met het regenwoud in Congo en de Amazone). Al meer dan de helft van het regenwoud is verdwenen. Het overeind houden van alle drie die regenwouden is heel belangrijk om klimaatverandering te stoppen. Bovendien leven in het Indonesische regenwoud unieke dieren die nergens anders ter wereld voorkomen, ook niet in de amazone. Bijvoorbeeld de orang oetan en de Sumatraanse tijger. Die dieren worden bedreigd met uitsterven."

    Palmolie in alledaagse producten
    Waarom is palmolie nou zo in trek? Het grootste probleem is eigenlijk de toenemende hoeveelheid palmolie die we gebruiken. Het zit in pakweg de helft van producten zoals chips, koekjes, pindakaas, zeep, shampoo en tandpasta. Maar ook in soepen, pizza, babyvoeding, chocolade, brood, snacks, cosmetica tot aan schoonmaakartikelen en het wordt gebruikt in biobrandstof. Als je in een land zoals Nederland woont is het lastig om palmolie te vermijden. Bij voedingsmiddelen is het sinds december 2014 verplicht om op de verpakking te vermelden wat voor soort plantaardige olie in het product verwerkt is en kun je als consument de keuze maken om producten met palmolie te laten staan. Bij non-food is dit anders. Op verpakkingen van zeep en wasmiddelen bijvoorbeeld, worden doorgaans alleen de gebruikte oliederivaten vermeld. Uit welk soort olie deze derivaten worden gewonnen staat er meestal niet expliciet bij.

    Vraag groeit
    Omdat het een goedkope soort plantaardige olie is die overal voor kan worden gebruikt, groeit de vraag steeds meer. Lokaal geproduceerde palmolie voor lokaal gebruik zou je nog duurzaam kunnen noemen. Maar de palmolie die we hier steeds meer gebruiken moet van ver komen, dus dat is ook weer niet zo duurzaam. Duurzame palmolie bestaat dus eigenlijk niet. Een keurmerk als de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO) probeert dat nog wel. De RSPO, waarbij verschillende grote investeerders wel zijn aangesloten maar het ABP niet, biedt geen waterdichte garanties, maar doet nog wel een poging om mensenrechtenschendingen en ontbossing van het oerwoud tegen te gaan.  Maar echt duurzaam is het pas als we in Europa onze eigen oliën verbouwen, stelt Schipper van Milieudefensie. Bijvoorbeeld raapzaadolie en zonnebloemolie.

    Wat kun je doen als je wilt dat het ABP zich terugtrekt uit deze investering in palmolie?
    Ga naar onze Facebookpagina en like en deel onze oproep #ABPKapErmee of tweet #ABPKapErmee naar @abppensioen.

    Milieudefensie heeft een speciale pagina opgezet voor tips om het ABP te laten weten wat je van de beleggingen in de palmolie-industrie vindt.

    De artikelen van Leontien Aarnoudse in Oneworld vind je hier en hier.
    Meer informatie over palmolie vind je op palmolie.info.

    En wil je de Papoea’s steunen in hun strijd tegen de vernietiging van hun leefomgeving kijk dan op https://www.freewestpapua.org/.

Reactie ABP
Hoe reageert het ABP op die kritiek? Een woordvoerder van het pensioenfonds dat een belegd vermogen van 400 miljard euro heeft, laat ons weten: "ABP begrijpt de verontwaardiging. Ook wij zijn tegen landroof, ontbossing en mensenrechtenschending. Wij proberen uit te leggen dat we hetzelfde doel willen bereiken, alleen is de weg daar naar toe anders. Wij willen onze aandeelhoudersinvloed, voor een tijdje, gebruiken om verbeteringen te bewerkstelligen (engagement). Meteen uit een belegging stappen betekent dat je plaats wordt ingenomen door een niet-kritische aandeelhouder die enkel en alleen naar rendement kijkt. Dan blijven verbeteringen zeker uit. Overigens is een meerderheid van onze deelnemers voor deze manier van werken (engagement), zo blijkt uit onderzoek dat ABP eind vorig jaar liet uitvoeren onder deelnemers om te bezien wat het draagvlak is voor het beleid duurzaam en verantwoord beleggen." Lees het volledige statement van het ABP hier.

Fragment